Mobiliteitstoets of MOBER: welke studie heb je nodig?

Bij veel bouw- en ontwikkelingsprojecten wordt niet alleen gekeken naar wat er gebouwd wordt, maar ook naar de impact op het verkeer in de omgeving.

Extra bezoekers, werknemers, leveranciers of bewoners kunnen zorgen voor bijkomende verkeersstromen. Daarom vragen overheden steeds vaker om de mobiliteitsimpact van een project te onderbouwen bij een vergunningsaanvraag.

Afhankelijk van de omvang van het project gebeurt dat via een mobiliteitstoets of een MOBER.

Een mobiliteitstoets is een beknopte studie die de verkeerskundige impact van een project onderzoekt.
Hierbij wordt onder meer gekeken naar:

• de verwachte verkeersgeneratie
• de impact op omliggende wegen
• bereikbaarheid van de site
• verkeersveiligheid
• parkeerbehoefte volgens lokale richtlijnen

Een mobiliteitstoets wordt vaak toegepast bij kleinere of minder complexe projecten.

Een MOBER of mobiliteitseffectenrapport gaat een stap verder.
Naast de verkeerskundige impact wordt ook de bredere mobiliteitscontext onderzocht. Een MOBER is uitgebreider van omvang en analyseert de effecten van een ontwikkeling op het mobiliteitssysteem in een ruimer gebied.
Het rapport bevat doorgaans meer analyses, scenario's en beleidsmatige afwegingen dan een klassieke mobiliteitstoets.

De Vlaamse richtlijnen geven een aantal indicatieve drempels vanaf wanneer een mobiliteitstoets wordt verwacht.

Zo ben je verplicht een mobiliteitstoets uit te voeren voor:

• woonprojecten vanaf ongeveer 100 woningen
• kantoorgebouwen vanaf 3.000 m² bruto vloeroppervlakte
• KMO-projecten vanaf 8.000 m² bruto vloeroppervlakte
• kleinhandel vanaf 400 m² netto verkoopoppervlakte
• projecten met meer dan 50 parkeerplaatsen
• projecten die naar verwachting meer dan 50 voertuigen per uur aantrekken

Een mobiliteitstoets onderzoekt onder meer hoeveel bijkomend verkeer een project genereert, hoe de ontsluiting gebeurt en of er mogelijke knelpunten ontstaan op het lokale wegennet.

Voor projecten onder deze richtwaarden zijn de mobiliteitseffecten vaak beperkt. Toch kan een gemeente of adviesinstantie ook bij kleinere projecten bijkomende onderbouwing vragen met betrekking tot de mobiliteitseffecten.

Daarom volstaat het niet om enkel naar het projectprogramma te kijken. Ook de locatie en de verkeerscontext spelen een belangrijke rol. 

Voor grotere ontwikkelingen volstaat een mobiliteitstoets vaak niet meer en wordt een mobiliteitseffectenrapport of MOBER verwacht.

Volgens de Vlaamse richtlijnen is dit het geval vanaf:

• 250 woningen
• 7.500 m² bruto vloeroppervlakte voor handel, horeca, kantoren of diensten
• 15.000 m² bruto vloeroppervlakte voor industrie-, KMO- of ambachtelijke activiteiten
• 200 parkeerplaatsen

Een MOBER gaat veel verder dan een klassieke mobiliteitstoets. Naast de verkeersgeneratie wordt ook onderzocht welke impact het project heeft op de bredere mobiliteitsstructuur, de capaciteit van kruispunten, verkeersveiligheid, bereikbaarheid en de afstemming met het mobiliteitsbeleid.

Ook bij multifunctionele projecten, bijvoorbeeld een ontwikkeling met woningen én handelsruimtes, kan een MOBER aangewezen zijn, zelfs wanneer de afzonderlijke functies de officiële drempels niet bereiken. Overheden beoordelen immers steeds de gezamenlijke impact van een project op de omgeving.

Hoewel de Vlaamse richtlijnen duidelijke ondergrenzen bevatten, blijft elke vergunningsaanvraag maatwerk.

In de praktijk zien we regelmatig dat gemeenten ook bij kleinere projecten een mobiliteitstoets vragen. Denk bijvoorbeeld aan een beperkt woonproject langs een drukke invalsweg, een ontwikkeling in een schoolomgeving of een functiewijziging die extra verkeersstromen kan veroorzaken.

Een project kan daarom perfect onder de Vlaamse drempelwaarden blijven en toch worden geconfronteerd met bijkomende mobiliteitsvragen tijdens de vergunningsprocedure.

Door de mobiliteitsimpact vroegtijdig te analyseren en te beoordelen, kunnen mogelijke aandachtspunten tijdig worden geïdentificeerd en vermijd je verrassingen tijdens het vergunningstraject.

De keuze tussen een mobiliteitstoets en een MOBER hangt af van verschillende factoren, zoals de aard van het project, de omvang van de ontwikkeling en de verwachte verkeersimpact.

Hoewel de Vlaamse richtlijnen hiervoor duidelijke drempelwaarden voorzien, blijft elke vergunningsaanvraag maatwerk. Ook lokale voorschriften, de ligging van het project en de beoordeling door de vergunningverlenende overheid kunnen mee bepalen welke onderbouwing verwacht wordt.

Een vroegtijdige analyse geeft duidelijkheid over de mobiliteitsimpact van een project en helpt om verrassingen tijdens de vergunningsprocedure te vermijden.