Grondige wijzigingen op komst voor milieucoördinatoren en milieubeheersystemen

Sinds 2 maart 2025 zijn de voorwaarden voor de aanstelling en erkenning van milieucoördinatoren grotendeels gelijkgeschakeld. In de praktijk bleek de erkenning daardoor nog weinig toegevoegde waarde te hebben. Om die reden wordt de erkenning van de milieucoördinator afgeschaft vanaf 1 januari 2027.
Vanaf die datum blijven enkel de aanstellingsvoorwaarden van toepassing. Die hebben betrekking op:

• het vereiste diploma of de vereiste beroepservaring
• het vereiste getuigschrift van de aanvullende vorming milieucoördinator

De afschaffing van de erkenning leidt ook tot een vereenvoudiging van de administratie. Zo verdwijnen onder meer:

• de erkenningsprocedure voor milieucoördinatoren
• de procedure tot instemming met de meervoudige aanstelling van een interne milieucoördinator

Het onderscheid tussen type A en type B milieucoördinator blijft bestaan, net als de bijhorende inhoudelijke verantwoordelijkheden.

De omzetting van de herziene Richtlijn Industriële Emissies zorgt voor een uitbreiding van de taken van de milieucoördinator. In VLAREM II (artikel 4.1.9.2.3, §1) wordt een nieuw punt toegevoegd dat betrekking heeft op het milieubeheersysteem.
De milieucoördinator krijgt hierin minstens een ondersteunende rol bij het opstellen, de implementatie en de opvolging van het milieubeheersysteem.

Belangrijk hierbij is dat de eindverantwoordelijkheid voor het milieubeheersysteem steeds bij de exploitant van de inrichting of activiteit blijft liggen.

Voor inrichtingen of activiteiten die in de indelingslijst zijn aangeduid met code M1, geldt de verplichting om uiterlijk op 1 juli 2027 te beschikken over een milieubeheersysteem (VLAREM II, onderafdeling 4.1.9.3).
Naast de implementatie van het MBS gelden voor M1‑bedrijven ook bijkomende verplichtingen:

• het milieubeheersysteem moet minstens driejaarlijks worden onderworpen aan een externe audit
• de eerste externe audit moet uiterlijk op 1 juli 2027 worden uitgevoerd.

Het toepassingsgebied van M1 is geïnspireerd op bijlage I van de Industriële Emissies Portaalverordening (IEPR) en is zo opgezet dat ongeveer 90% van de relevante emissies wordt gecapteerd.
Het M1‑toepassingsgebied is ruimer dan dat van de Richtlijn Industriële Emissies zelf en omvat onder meer:

• ongeveer 750 bedrijven met GPBV‑installaties
• stookinstallaties met een thermisch vermogen tussen 20 en 50 MW

Voor inrichtingen of activiteiten aangeduid met code M2 geldt de verplichting om uiterlijk op 1 juli 2028 over een milieubeheersysteem te beschikken.
Het gaat hierbij om:

• klasse 1‑inrichtingen waarvoor een milieucoördinator verplicht is
• inrichtingen of activiteiten die niet onder het toepassingsgebied van M1 vallen

Voor M2‑bedrijven wordt het concept van het milieubeheersysteem ruimer en flexibeler toegepast:

• een verplichte externe audit is niet van toepassing
• er kan gewerkt worden met een milieubeheersysteem op bedrijfsniveau, op voorwaarde dat het vereiste detailniveau voor de betrokken inrichting voldoende aantoonbaar is

De verplichtingen inzake:

• inventarisatie van gevaarlijke stoffen
• risicobeoordeling
• analyse van alternatieven
• beoordeling van emissiebeperkende maatregelen

worden niet opgelegd aan M1‑ en M2‑bedrijven. Deze verplichtingen blijven uitsluitend van toepassing op GPBV‑installaties, zoals geregeld in VLAREM III, hoofdstuk 2.4.

Elke exploitant met een milieubeheersysteem is verplicht om jaarlijks een interne beoordeling uit te voeren. Die beoordeling heeft onder meer betrekking op:

• de milieuprestaties van de inrichting of activiteit
• de processen gericht op milieubescherming
• de overeenstemming met het milieubeleid en het milieuprogramma
• de naleving van de toepasselijke milieuwetgeving.

Voor deze beoordeling wordt gebruikgemaakt van het jaarlijkse verslag van de milieucoördinator.
De uiterste termijnen voor de eerste interne beoordeling zijn:

• 2028 voor M1‑bedrijven
• 2029 voor M2‑bedrijven

De komende jaren worden bepalend voor hoe bedrijven hun milieuorganisatie structureel moeten uitbouwen. De afschaffing van de erkenning van de milieucoördinator, gecombineerd met de invoering van milieubeheersystemen voor M1‑ en M2‑bedrijven, betekent een duidelijke verschuiving naar meer structurele en systematische milieuzorg.

Tijdig inzicht krijgen in de toepasselijke verplichtingen en starten met de juiste voorbereidingen is essentieel om verrassingen en tijdsdruk te vermijden.